- Echte verandering komt van onderop -

We leven in een veranderende wereld. Dat geloof ik echt. Tijdens de kerstdagen werd ik geïnspireerd door het Marathoninterview met Coen Teulings (http://www.vpro.nl/grenzeloos/nieuws/2013/12/kijk-en-luistertip-coen-teulings.html). Een van zijn beweringen was dat er op dit moment van een echte systeemcrisis nog geen sprake is. Tijdens de crisis in de jaren dertig was er een kritieke elitegroep van overtuigd dat systemen (economisch, politiek, maatschappelijk) niet langer toereikend waren en dat het tijd was voor grote baanbrekende veranderingen en alternatieven.

Zover zijn we nu (helaas) nog niet. Met name de elite –een paar uitzonderingen daargelaten- blijft roepen dat het ‘morgen toch echt beter zal gaan, dat het einde van de crisis bijna in zicht is, dat we nog even moeten volhouden, maar dat we binnenkort toch echt allemaal een nieuwe auto gaan kopen of een hypotheek gaan krijgen’.

Maar als je je antennes uitzet, hoor je ook een ander geluid. Een geluid dat van onderop komt, van een groeiende groep kritische burgers die genoeg hebben van meer van hetzelfde, van de verslaving aan economische groei, van de verschraling en verarming van onze samen-leving. Ik prijs mezelf zeer gelukkig dat ik samen mag werken met een aantal bijzondere initiatiefnemers die er ook in geloven dat het anders kan en anders moet. Die geen water bij de wijn doen, of vanaf de zijlijn het nieuwe denken belijden, maar die in het diepe springen en iets gaan doen!

In de media worden deze initiatieven bestempeld als ‘sociale onderneming’ of een ‘zelforganisatie’. Ik kan me niet aan het idee onttrekken dat er iets denigrerend uitgaat van deze benamingen. Alsof deze initiatieven niet echt serieus genomen hoeven te worden. Maar in mijn ogen zijn het de helden van nu en de succesvolle ondernemers van de toekomst. Zij ontwikkelen –learning on the job- het nieuwe verhaal waar de wereld zo’n behoefte aan heeft. Het alternatief voor het kapitalisme en geflopte politieke ideologieën zoals met communisme en het neo-liberalisme.

Mijn ervaring is namelijk dat deze initiatieven verankerd zijn in diepe overtuigingen, in behoeften die mensen overal ter wereld zullen herkennen en onderschrijven. De behoefte aan verbinding met andere mensen, de zorg voor de fysieke wereld om ons heen, de wens echt van betekenis te kunnen zijn, het geloof in eigen kracht, het idee dat jij het verschil maakt. Het zijn juist deze dieper liggende overtuigingen die deze bewegingen krachtig, levensvatbaar en overtuigend maken.

Zo is Blikopener betrokken bij Watts Next (www.wattsnext.nl), een lokaal energiebesparingsinitiatief. We verzorgen de social media, maken filmpjes over bijeenkomsten en denken als lid van het kernteam mee over de organisatie en de communicatie van het project. Het zoeken is naar een formule die enerzijds recht doet aan individuele behoeften en waarden, en anderzijds inspeelt op collectiviteit. Dus hoe maak je van ik- wij en van zij-wij. En hoe zorg je ervoor dat mensen zich uitgenodigd en gezien voelen, ondersteunt door online diensten en communicatiemiddelen? Om de antwoorden te vinden is het nodig transparant te zijn, organisch het project te ontwikkelen en tegelijkertijd krachtig te sturen op de missie.

Een bijna schizofrene opgave die vraagt om een uitgebalanceerd en evenwichtig projectteam. Geen eenvoudige opgave, maar -net als de spin Sebastiaan (http://nl.wikipedia.org/wiki/Spin_Sebastiaan)-  voor degene die ermee begeisterd zijn, een ontembare ‘innerlijke drang’. Laten we alleen hopen dat de initiatieven beter eindigen dan de spin in het versje van Annie MG Schmidt!

Charlotte Post, januari 2014